Jak sprawdzić pracodawcę przed podpisaniem umowy: lista kontrolna

Krótka odpowiedź: pracodawcę sprawdza się w trzech warstwach. Najpierw opinie pracowników w co najmniej dwóch serwisach, żeby zobaczyć powtarzające się wzorce. Potem rejestry publiczne (KRS, REGON, Krajowy Rejestr Zadłużonych), żeby sprawdzić, czy firma ma z czego płacić. Na końcu ludzie: rotacja widoczna na LinkedInie i krótka rozmowa z kimś, kto odszedł stamtąd w ostatnim roku. Wszystkie źródła są bezpłatne, a całość zajmuje około trzydziestu minut.

Ta kolejność nie jest przypadkowa. Opinie mówią, jak się pracuje, rejestry mówią, czy pensja przyjdzie na czas, a ludzie mówią to, czego nikt nie napisze publicznie. Pominięcie którejkolwiek warstwy zostawia lukę, w którą najczęściej wpadają kandydaci przyjmujący ofertę wyłącznie na podstawie wrażenia z rozmowy.

Krok 1: przeczytaj opinie w dwóch niezależnych serwisach

Jeden serwis to jedna społeczność i jeden przechył. Dwa źródła wystarczą, żeby zobaczyć, co powtarza się niezależnie od miejsca publikacji. Nie czytaj wszystkiego: wybierz opinie z ostatnich dwóch lat i z działu, do którego aplikujesz.

Szukasz mechanizmów, nie ocen. „Nadgodziny rozliczane dopiero po interwencji w kadrach” to mechanizm. „Beznadziejna firma” to emocja. Trzy niezależne opisy tego samego mechanizmu, pochodzące od różnych osób i z różnych lat, to wzorzec, który zwykle się potwierdza.

Zwróć uwagę na dwa zniekształcenia. Seria bardzo pozytywnych, ogólnikowych wpisów opublikowanych w ciągu jednego tygodnia to najczęściej wewnętrzna akcja, a nie nagła poprawa warunków. Bardzo długa, emocjonalna opinia skupiona na jednym zdarzeniu opisuje incydent, a nie sposób działania firmy. Prawda zwykle mieszka w nudnych wpisach na cztery zdania, które wymieniają jedną rzecz dobrą i jedną złą.

Krok 2: sprawdź firmę w KRS i przeczytaj sprawozdanie finansowe

To krok, który pomija większość kandydatów, a który wyłapuje najpoważniejsze ryzyko: firmę, która nie ma z czego płacić.

Wyszukiwarka Krajowego Rejestru Sądowego jest bezpłatna i po nazwie lub numerze NIP pokaże ci odpis z rejestru. Patrz na trzy rzeczy. Skład zarządu i jego zmiany: trzy zmiany prezesa w dwa lata to sygnał niestabilności właścicielskiej. Wzmianki o postępowaniach: informacja o postępowaniu restrukturyzacyjnym lub upadłościowym kończy analizę. Sprawozdania finansowe dostępne w Repozytorium Dokumentów Finansowych: interesuje cię wynik netto z dwóch ostatnich lat i to, czy firma w ogóle składa sprawozdania. Brak sprawozdania za poprzedni rok przy spółce, która ma taki obowiązek, jest sam w sobie informacją.

Nie musisz umieć czytać bilansu. Wystarczy, że sprawdzisz, czy wynik jest dodatni i czy nie pogorszył się drastycznie. Spółka z rosnącą stratą i wysoką rotacją w zarządzie to kombinacja, przy której warto zapytać wprost o terminowość wypłat.

Krok 3: sprawdź Krajowy Rejestr Zadłużonych

Bezpłatny, publiczny rejestr prowadzony przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Znajdziesz w nim informacje o postępowaniach upadłościowych i restrukturyzacyjnych oraz o bezskutecznych egzekucjach. Wpis dotyczący twojego przyszłego pracodawcy jest poważniejszym sygnałem niż dziesięć złych opinii, bo dotyczy zdolności do wypłacania wynagrodzeń, a nie atmosfery.

Sprawdzenie zajmuje dwie minuty i sprowadza się do wpisania numeru NIP. Warto je zrobić zawsze, nawet przy dużych, rozpoznawalnych markach, bo w grupach kapitałowych zatrudnia cię często spółka zależna, a nie ta, której nazwę znasz z reklam. Numer NIP pracodawcy znajdziesz w umowie albo w ogłoszeniu.

Krok 4: policz rotację na LinkedInie

To najbardziej niedoceniane źródło, bo wymaga dziesięciu minut ręcznej pracy i nie da się go zautomatyzować. Wyszukaj firmę, przejdź do listy pracowników i przefiltruj po dziale, który cię interesuje. Otwórz kilkanaście profili osób, które oznaczyły tę firmę jako poprzednie miejsce pracy, i sprawdź, ile miesięcy tam spędziły.

Mediana poniżej dwunastu miesięcy w konkretnym zespole to poważny sygnał. Mediana poniżej dwudziestu czterech miesięcy jest normą w niektórych branżach, na przykład w agencjach i w sprzedaży, więc porównuj do branży, a nie do wyobrażenia o „normalnej” pracy.

Sprawdź też stanowisko, na które aplikujesz. Jeżeli w ciągu dwóch lat zajmowały je trzy różne osoby, zapytaj o to na rozmowie. To pytanie, na które nie da się odpowiedzieć wymijająco bez zdradzenia czegoś istotnego.

Krok 5: napisz do jednej osoby, która stamtąd odeszła

Brzmi niezręcznie, działa zaskakująco dobrze. Krótka wiadomość do osoby, która odeszła z firmy pół roku temu, z jednym konkretnym pytaniem, dostaje odpowiedź w większości przypadków. Ludzie chętnie ostrzegają i chętnie polecają, niechętnie natomiast piszą eseje.

Zasada jest jedna: pytaj o fakt, nie o ocenę. Zamiast „jak się tam pracowało” zapytaj „ile osób z twojego zespołu odeszło w ciągu roku” albo „czy nadgodziny były rozliczane”. Konkretne pytanie dostaje konkretną odpowiedź, ogólne pytanie dostaje uprzejmą wymijającą odpowiedź albo żadnej.

Krok 6: zadaj cztery pytania na rozmowie

Rozmowa rekrutacyjna to jedyny moment, w którym możesz zweryfikować wnioski bezpośrednio u źródła. Cztery pytania niosą najwięcej informacji na jednostkę zadanego pytania:

• Dlaczego odeszła poprzednia osoba na tym stanowisku? Odpowiedź „awansowała” albo „przeprowadziła się” jest łatwa do zweryfikowania na LinkedInie. Odpowiedź wymijająca też jest odpowiedzią.
• Ile osób odeszło z tego zespołu w ostatnim roku i ile liczy zespół? Pytanie o liczby, więc trudno je rozmyć.
• Jak wygląda proces podwyżki: kiedy, na jakiej podstawie i kto decyduje? Firmy z realnym procesem odpowiadają natychmiast. Firmy bez procesu mówią o „indywidualnym podejściu”.
• Jak wyglądał ostatni tydzień na tym stanowisku? Zamiast opisu idealnego dnia dostajesz opis rzeczywistości, bo trudno improwizować szczegóły.

Reakcja na te pytania bywa cenniejsza niż same odpowiedzi. Rekruter, który traktuje je jako naturalne, pracuje w firmie, która nie ma nic do ukrycia. Rekruter zaskoczony tym, że kandydat pyta o rotację, właśnie powiedział ci coś ważnego.

Krok 7: przeczytaj umowę, zanim ją podpiszesz

Ostatni krok jest najbardziej pomijany, bo na tym etapie decyzja jest już emocjonalnie podjęta. Tymczasem to jedyny dokument, który realnie cię wiąże.

Sprawdź przede wszystkim: rodzaj umowy i jej okres, wysokość wynagrodzenia zasadniczego (a nie tylko całkowitego z premiami), zasady wypłaty premii i to, czy są uznaniowe, długość okresu wypowiedzenia, zakres zakazu konkurencji i to, czy jest odpłatny, oraz zapisy o karach umownych. Premia uznaniowa to premia, której możesz nie dostać bez podania powodu, i warto wiedzieć o tym przed podpisem, a nie w grudniu.

Jeżeli umowa przychodzi do ciebie mailem i masz ją podpisać elektronicznie, poproś o dokument z wyprzedzeniem i przeczytaj go na spokojnie, zamiast klikać w dniu rozpoczęcia pracy. Presja czasu przy podpisywaniu umowy jest sama w sobie sygnałem ostrzegawczym.

Ile to wszystko trwa

Realnie około trzydziestu minut na firmę: dziesięć minut na opinie, pięć na KRS i rejestr zadłużonych, dziesięć na LinkedIn, pięć na napisanie wiadomości. To mniej niż czas dojazdu na jedną rozmowę rekrutacyjną i nieporównywalnie mniej niż trzy miesiące spędzone w firmie, z której trzeba odejść.

Nie musisz robić wszystkich siedmiu kroków przy każdej aplikacji. Przy wysyłaniu CV wystarczą kroki pierwszy i trzeci. Pełną listę uruchamiaj dopiero wtedy, gdy masz ofertę na stole i realnie rozważasz jej przyjęcie.

Najczęstsze pytania

Jak sprawdzić pracodawcę za darmo?

Wszystkie potrzebne źródła są bezpłatne. Serwisy z opiniami pracowników udostępniają oceny bez opłat, wyszukiwarka KRS i Repozytorium Dokumentów Finansowych są darmowe, podobnie jak Krajowy Rejestr Zadłużonych i wyszukiwarka REGON. Podstawowy profil na LinkedInie wystarcza do sprawdzenia rotacji. Żaden płatny raport nie jest do tego potrzebny.

Jak sprawdzić, czy firma wypłaca wynagrodzenia na czas?

Najpewniejszym sygnałem jest połączenie dwóch źródeł: wpisów o opóźnieniach w opiniach pracowników oraz kondycji finansowej ze sprawozdania w KRS. Sprawdź dodatkowo Krajowy Rejestr Zadłużonych, bo bezskuteczna egzekucja wobec pracodawcy jest bezpośrednim ostrzeżeniem. Na rozmowie możesz też zapytać wprost o stały dzień wypłaty, co jest zwyczajnym pytaniem i nie wypada źle.

Czy warto sprawdzać dużą, znaną firmę?

Tak, ale inaczej. Przy dużych pracodawcach kondycja finansowa rzadko jest problemem, więc ciężar przenosi się na konkretny zespół i przełożonego. Czytaj opinie z twojego działu i lokalizacji, a nie średnią dla całej firmy, i sprawdź rotację na twoim stanowisku. Zwróć też uwagę, która spółka z grupy jest faktycznym pracodawcą, bo to ona widnieje w umowie.

Czy brak opinii o firmie to zły znak?

Nie. Przy firmach zatrudniających kilkanaście osób brak opinii jest normą i nic nie znaczy. W takiej sytuacji ciężar weryfikacji przenosi się na rejestry publiczne i na rozmowę z osobą, która tam pracowała. Niepokojący jest natomiast brak opinii przy firmie zatrudniającej kilkaset osób i intensywnie rekrutującej, bo zwykle oznacza, że opinie są systematycznie zgłaszane do usunięcia.

Chcesz zacząć od pierwszego kroku? Wpisz nazwę firmy w wyszukiwarce pracodawców i sprawdź jej oceny cząstkowe. Więcej o tym, jak czytać same opinie, znajdziesz w przewodniku opinie o pracodawcy, a specyfikę poszczególnych branż opisaliśmy w tekście o opiniach o firmach.